Powrót do archiwum
Choroba zwyrodnieniowa stawów jej podział i możliwe leczenie

Choroba zwyrodnieniowa stawów powoli niszczy chrząstkę - gładką i elastyczną tkankę, która otacza kości stawów, umożliwiając im przesuwanie się w sposób niepowodujący tarcia. Jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób na świecie. Po przekroczeniu 60. roku życia tylko dwie na dziesięć osób nie są dotknięte tym schorzeniem. Nie chodzi tutaj jedynie o dolegliwość, która nieuchronnie pojawia się w podeszłym wieku. W rzeczywistości zwyrodnienia stawów dotyczą także osób poniżej 40. roku życia. Proces ten jest powolny, lecz nieodwracalny: z czasem chrząstka się rozrzedza, a następnie pęka; pogorszeniu ulega również stan samej kości.

Choroba zwyrodnieniowa stawów

Zwyrodnienia stawów może dotyczyć wszystkich stawów, jednak niektóre z nich są narażone na to schorzenie w większym stopniu, niż pozostałe. W zależności od lokalizacji wyróżniamy:

  • zwyrodnienie stawów i kręgów szyjnych;
  • zwyrodnienie stawów kręgosłupa odcinka lędźwiowego;
  • zwyrodnienie stawu kolanowego;
  • zwyrodnienie stawu biodrowego.

Okresy bólu przeplatają się z okresami, w których ból praktycznie nie występuje. Nie oznacza to, że raz powstałe uszkodzenia cofną się. Wręcz przeciwnie, z biegiem lat mają tendencję do pogłębiania się. Lekarze wyróżniają dwie główne postaci zwyrodnienia stawów:

  • pierwotną chorobę zwyrodnieniową kości i stawów - przyczyna tej choroby wiąże się z jakością chrząstki występującej u danej osoby; jest ona słabsza i delikatniejsza niż chrząstka prawidłowa i w związku z tym nie znosi obciążeń tolerowanych u innych osób;
  • wtórną chorobę zwyrodnieniową kości i stawów - jest ona następstwem innych chorób, np. cukrzycy, dny moczanowej lub zmian struktury kostnej; powoduje brak równowagi i przeciążenie określonego miejsca, np. stawu biodrowego lub kolanowego.

Jak się objawia

W zwyrodnieniu stawów i kręgów szyjnych, oprócz bólu i sztywności karku może wystąpić  również ból barków i ramion. Czasami objawy zwyrodnień stawów maja postać drętwienia, braku czucia w obrębie ramienia i ręki, braku siły w mięśniach, szczególnie w godzinach porannych lub w nocy. Zaburzenia te są wynikiem ucisku na nerwy, które rozgałęziają się od kręgosłupa do ramienia. Ucisk na naczynia krwionośne, które przechodzą przez kręgi szyjne i zasilają mózg, może powodować zawroty głowy, podwójne widzenie, bóle i zawroty głowy przy zmianie pozycji. W bardzo rzadkich przypadkach kompresja nerwów może powodować paraliż nóg i utratę kontroli nad pęcherzem moczowym. Choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgów szyjnych, nawet w zaawansowanej fazie może przebiegać bezobjawowo albo wręcz przeciwnie - objawy zwyrodnień stawów mogą powodować silny ból nawet wtedy, kiedy mają łagodny charakter.

Objawy zwyrodnień stawów odcinka lędźwiowego kręgosłupa mogą występować w postaci ostrej lub przewlekłej:

  • postać ostra pojawia się raptownie jako nagła blokada- bardzo często w wyniku przeciążenia; ból występuje poprzecznie w dolnej części pleców i może się rozprzestrzeniać wzdłuż nerwu kulszowego (rwa kulszowa);
  • postać  przewlekła może pojawić się po jednym lub kilku nagłych atakach bólu; ból jest mniej dotkliwy, lecz ciągły, nasila się pod wpływem przeciążenia i długotrwałego stania.

W przypadku zwyrodnienia stawu kolanowego zwykle zgłaszany jest ból w rzepce, wewnątrz kolana i z tyłu. Ból jest bardziej odczuwalny przy schodzeniu, niż przy wchodzeniu po schodach. Niekiedy staw puchnie wskutek zwiększenia się ilości płynu śródstawowego (zaostrzenie zapalne), czasem występuje zmniejszenie ogólnej masy mięśni uda.

Zapalenie stawów biodrowych (choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych) objawia  się bólem miejscowym, występującym najczęściej w pachwinie, po wewnętrznej stronie ud i kolan. Ból, który początkowo nie jest zbyt intensywny, mija podczas odpoczynku, po czym  po wznowieniu ruchów wraca, następnie uspokaja się i przychodzi ponownie, np. podczas spaceru. Chory na chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych  często odczuwa ból przy zakładaniu butów, skarpet czy spodni, przy schodzeniu ze schodów lub podczas  krzyżowania nóg.

Najczęstsze przyczyny

Najczęstszą przyczyną zapalenia i bólu stawów szyjnych jest przyjmowanie nieprawidłowej pozycji ciała. Trzymanie szyi w zgiętej pozycji powoduje poważne przeciążenie kręgów szyjnych. Nadmierne, wielogodzinne przeciążenie mięśni prowadzi do nagromadzenia się toksycznych substancji powodujących stany zapalne, ograniczenie możliwości poruszania się i ból. Uważa się, że zwyrodnienie kości i stawów jest wywołane przez kilka przyczyn. Mogą one mieć charakter wrodzony, co sprawia, że układ chrzęstny niektórych osób jest mniej odporny niż u innych. Mogą też mieć podłoże hormonalne, co wyjaśnia, dlaczego u kobiet choroba zwyrodnieniowa stawów występuje najczęściej po okresie menopauzy. Niewielkie, lecz powtarzające się ciągle urazy, np. związane z wykonywaną pracą lub uprawianym sportem są prawdopodobnie powodem, dla którego zwyrodnienia stawów u osób przed ukończeniem 45. roku życia występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet.

Zapobieganie

Jedną z przyczyn choroby zwyrodnieniowej stawów jest nadmierne zużycie stawów na skutek przeciążenia. Warto wyrobić u siebie pewne nawyki postępowania i styl życia, który wspomoże farmakologiczne leczenie zwyrodnień stawów. W związku z tym należy:

  • kontrolować masę ciała – zmiany zwyrodnieniowe dotykają częściej osób otyłych. Obliczono, że jeśli opieramy się tylko na jednej stopie, 1 kg nadwagi powoduje powstanie obciążenia biodra, wynoszącego 4,4 kg;
  • utrzymywać aktywność fizyczną - ćwiczenia wzmacniające i rozciągające mięśnie, wykonywane w sposób rozważny, pomagają zmniejszyć ból. Natomiast wiele osób z chorobą zwyrodnieniową stawów nie wykonuje żadnej aktywności fizycznej, ponieważ mają one syndrom oszczędzania stawów dotkniętych schorzeniem;
  • łagodzić najbardziej bolesne epizody zapalenia przy pomocy leków i innych środków;
  • unikać narażania stawów na powtarzające się urazy - niektóre zawody i sporty narażają stawy na częste urazy, co sprzyja tej chorobie;
  • unikać niewłaściwych pozycji ciała - niektóre ruchy wykonywane przy podnoszeniu ciężarów, sposób siadania, wstawania czy chodzenia narażają stawy na niepotrzebny wysiłek.

Leczenie

W celu złagodzenia dolegliwości bólowych stosuje się leczenie zwyrodnień stawów w postaci kuracji lekami przeciwbólowymi, przyjmowanymi codziennie. Pomocne mogą być również leki przeciwzapalne i rozluźniające mięśnie, które zawsze należy przyjmować pod ścisłym nadzorem lekarza.

Powrót do archiwum