Powrót do archiwum
Przeziębienie

Jest to klasyczna choroba sezonowa, atakująca wraz z nadejściem pierwszych chłodów. Czasami przychodzi wraz z prądem powietrza, z deszczem lub jest wywoływana przez nagłe zmiany klimatyczne. Dlaczego zimą częściej chorujemy? Istnieją dwie główne przyczyny: zimno spowalnia przepływ śluzu, którego zadaniem jest tworzenie bariery chroniącej przed wirusami, a dodatkowo spędzamy więcej czasu w zamkniętych i zatłoczonych pomieszczeniach, gdzie wirusy mogą krążyć i przez to łatwiej zakażać. W rzeczywistości przeziębienie jest ostrą infekcją pochodzenia wirusowego, która dotyczy głównie górnych dróg oddechowych: nosa i gardła. Może trwać kilka dni lub nawet tygodni. Jest bardzo zakaźna i przenosi się na dwa sposoby:

  • drogą kropelkową, gdy oddychamy zainfekowanym powietrzem, gdyż wirus mógł zostać rozproszony w powietrzu przez przeziębioną osobę za pomocą maleńkich kropelek wody emitowanych podczas kichania czy kaszlu;
  • przez bezpośredni kontakt z zakażonymi przedmiotami, które codziennie dotykamy, zwłaszcza rękoma.

 

Bardzo częsta infekcja

Co roku miliony ludzi zapadają na tę uciążliwą chorobę. Szacuje się, że we Włoszech każdego roku przeziębieniu ulega około 46% populacji w wieku powyżej 14. roku życia. Według danych ISTAT (włoskiego Urzędu Statystycznego) z powodu przeziębienia traci się rocznie około 40 tysięcy godzin pracy i 20 tysięcy godzin nauki w szkole, co obciąża społeczeństwo kosztem około 250 milionów euro. Choć przeziębienie jest tak powszechną chorobą, tylko 55% dotkniętych nią osób poddaje się leczeniu. Najbardziej narażone na zakażenie są następujące osoby:

dzieci, zwłaszcza uczęszczające do przedszkola lub szkoły, gdzie wirus jest w łatwy sposób przenoszony. U dzieci najmłodszych nie jest jeszcze w pełni rozwinięty układ odpornościowy w postaci przeciwciał, niezbędnych do obrony przed licznymi wirusami wywołującymi przeziębienie. Niemowlęta w pierwszym roku życia chorują średnio 8 razy. Wraz z wiekiem ta częstotliwość spada, ponieważ zwiększa się  odporność na infekcje wywołane przez wirusy;

osoby będące pod wpływem stresu. W sytuacjach stresowych nadnercza uwalniają substancje, które zmniejszają aktywność grasicy - gruczołu odpowiedzialnego za obronę organizmu przed infekcją;

ludzie przemęczeni w wyniku przepracowania (lub nadmiernie osłabieni).

 

Jak się ujawnia

Po okresie inkubacji, trwającym od 4 do 72 godzin, w sposób raptowny pojawiają się: uczucie swędzenia w nosie i gardle, a następnie seria kichnięć. Oto najbardziej klasyczne objawy, które łatwo można rozpoznać:

  • „zatkany” nos
  • kichanie
  • ból gardła
  • wydzielina z nosa
  • ogólne złe samopoczucie
  • ból głowy.

 

Przez kilka pierwszych dni wydzielina z nosa jest wodnista, a następnie zmienia się w wydzielinę ropną. Czasami może również wystąpić kaszel, choć nie jest to częsty objaw. Jeżeli się pojawia, zazwyczaj utrzymuje się do końca drugiego tygodnia choroby. Gorączka pojawia się rzadko i zwykle ma miejsce, gdy występują inne stany zapalne wywołane przez bakterie. Jakość życia ulega pogorszeniu: w nocy nie można spokojnie spać, oddech może mieć nieprzyjemny zapach, oczy są błyszczące, a głos zachrypnięty. Czasem czujemy się bardzo zmęczeni, trudno jest się skupić na nauce czy pracy. Przeziębienie trwa od 5 do 10 dni. Jeżeli czas powrotu do zdrowia przekracza 2 tygodnie, objawy mogą wynikać z innych przyczyn, i w takim przypadku należy skonsultować się z lekarzem. Jeżeli przeziębienie pojawia się częściej niż 5 razy w roku lub gdy objawy stają się przewlekłe, należy wykonać odpowiednie badania.

 

Czynniki ryzyka

Pewne czynniki mogą sprzyjać przeziębieniu, np. osłabienie organizmu, obecność zainfekowanych lub powiększonych migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego, które zmniejszają zdolność organizmu do zwalczania infekcji, reakcje alergiczne dotyczące gardła i nosa, które zmniejszają odporność miejscową, inne choroby błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Przeziębienie wywołują wirusy - mikroorganizmy, które muszą wniknąć do innych komórek i wykorzystać ich źródła energii, aby móc się rozmnażać. Organizm broni się, wytwarzając przeciwciała, które chronią go przed ponownym zakażeniem. Ponieważ wirusy przeziębienia ulegają mutacji, udaje im się skutecznie ominąć tę barierę. Tak więc,  wirus przeziębienia nadal atakuje.

Istnieje ponad 200 wirusów należących do różnych rodzin, które wywołują przeziębienie. Te, które w głównej mierze odpowiadają za przeziębienie, to wirusy z rodzaju rinowirusów (rhin w jezyku greckim oznacza nos). Zidentyfikowano ich ponad 100; są one przyczyną 30-50% wszystkich przeziębień. Istnieją również wirusy należące do rodzaju Coronavirus (koronawirusy), które odpowiadają za 15-20% przeziębień, pojawiających się na początku i pod koniec zimy. Mogą one wywoływać przeziębienie, zwłaszcza u dorosłych, którzy zostali ponownie zakażeni. Adenowirusy i wirusy syncytialne mogą powodować inne ostre choroby układu oddechowego. Wirusy Coxsackie wywołują latem przeziębienie przebiegające z gorączką i kaszlem.

 

Powikłania

Nawet jeśli jest to łagodne zaburzenie, przeziębienia nie można lekceważyć, ponieważ te same objawy mogą być spowodowane przez inne zaburzenia wymagające pomocy lekarza. W pewnych przypadkach mogą wystąpić powikłania.

 

Zapalenie ucha

Przeziębienie może również spowodować zapalenie ucha, występujące najczęściej u dzieci i osób często chorujących na zapalenie gardła lub zatok. Zapalenie ucha może objawiać się bólem ucha, pogorszeniem słuchu i gorączką.

 

Zapalenie zatok

Jest to jedno z najczęstszych powikłań związanych z przeziębieniem, dotyczące zapalenia błony śluzowej zatok. Jeśli błona śluzowa okalająca ściany wewnętrzne pęcznieje w wyniku  zapalenia, kanały zamykają się, powietrze i śluzowata wydzielina są uwięzione, mnożą sie bakterie i wytwarza ropa naciskająca na ściany zatok, powodując silny ból. Uciśnięcie palcem okolic nosa wywołuje ból, nasilający się przy schylaniu, w pozycji leżącej oraz w momencie kaszlu. W przebiegu zapalenia zatok może również wystąpić obrzęk i zaczerwienienie powieki  jednego oka, częste bóle głowy i napady kaszlu, występujące zwłaszcza w pozycji leżącej. 

 

Inne powikłania

U osób, u których często występują przewlekłe choroby układu oddechowego, może w wyniku przeziębienia rozwinąć się przewlekłe zapalenie oskrzeli. U chorych na astmę lub  przewlekłe zapalenie oskrzeli często z powodu infekcji wirusowych nasilają się objawy oddechowe.

 

Jak łagodzić objawy?

Najlepszym sposobem, aby uchronić się przed zbyt częstym przeziębieniem, jest sprawny układ odpornościowy. Zdrowy styl życia i prawidłowe odżywianie pomagają utrzymać organizm w dobrej kondycji. Pierwszą wskazówką do naśladowania jest odpoczynek i wygrzewanie się w łóżku już od chwili pojawienia się pierwszych objawów. Aby ułatwić oddychanie, należy regulować temperaturę i wilgotność w pomieszczeniach, w których przebywamy, tak by uniknąć przegrzewania i przesuszenia powietrza, np. poprzez nawilżanie pomieszczeń, umieszczając w nich naczynie z wodą lub kładąc mokry ręcznik na grzejniku. Pomieszczenia należy wietrzyć codziennie. 

Ponadto zaleca się:

  • picie dużej ilości płynów, aby utrzymać prawidłowe nawodnienie ciała; podczas przeziębienia organizm bardziej się poci, przez co traci więcej płynów; zaleca się równiez picie  soków owocowych, herbat i nektarów;
  • spożywanie lekkich posiłków, zawierających owoce i warzywa bogate w witaminę C (popularny sok z pomarańczy), która wzmacnia nasz układ odpornościowy;
  • wdychanie (inhalacje) substancji balsamicznych rozpuszczonych we wrzącej wodzie;
  • płukanie jamy ustnej w celu łagodzenia podrażnienia gardła;
  • częste wydmuchiwanie nosa, aby uniknąć długotrwałego zastoju wydzieliny w nosie i w gardle;
  • unikanie dymu papierosowego, który osłabia obronę organizmu;
  • niezaniedbywanie higieny osobistej; należy używać ciepłej wody do mycia i każdorazowo ogrzewać pomieszczenie przed kąpielą;
  • stosowanie domowych sposobów wzmacniania układu odpornościowego, takich jak szklanka ciepłego mleka z dwoma łyżeczkami miodu.

 

Leczenie

Przeziębienie zazwyczaj znika w taki sam sposób, w jaki się pojawiło: przechodzi spontanicznie. Jednak w celu złagodzenia najbardziej uciążliwych objawów można uciec się do stosowania niektórych leków. Aby zmniejszyć uczucie zatkania nosa, można użyć aerozolu lub kropli do nosa zwężających naczynia krwionośne, co powoduje zmniejszenie przepływu krwi i stanu zapalnego. Leki te należy stosować z dużą ostrożnością u osób z wysokim ciśnieniem krwi, cukrzycą lub nadczynnością tarczycy. Jeśli objawy się utrzymują, zaleca się stosowanie leków przeciwzapalnych (kwasu acetylosalicylowego lub paracetamolu). Nie należy natomiast stosować leków przeciwhistaminowych ani antybiotyków, gdyż przeziębienie nie jest wywołane przez bakterie, ale przez wirusy. Jeżeli przeziębienie występuje często lub jeśli każdorazowo towarzyszy mu zapalenie oskrzeli, zapalenie ucha czy zapalenie zatok, należy je dobrze wyleczyć i wdrożyć odpowiednią profilaktykę, co pozwoli uniknąć nawrotów i powikłań.

Ze względu na dużą liczbę wirusów, które mogą powodować przeziębienie, do tej pory nie było możliwe opracowanie szczepionki.

 

Kiedy należy się zgłosić do lekarza

Należy się zwrócić do lekarza w następujących przypadkach:

  • jeśli objawy nie ustępują po siedmiu- dziesięciu dniach;
  • gdy infekcja dotyczy zatok kości nosowej lub czołowej, oskrzeli, tchawicy i ucha;
  • kiedy przeziębienie pojawia się wiele razy (ponad 5) w roku;
  • jeśli pojawia się wysoka gorączka (39°C). Wysoka gorączka, związana z silnym zmęczeniem i bólem mięśni, może w rzeczywistości być oznaką grypy lub innego wirusowego zakażenie górnych dróg oddechowych;
  • jeśli pojawia się ostry ból gardła, który może być objawem zapalenia migdałków;
  • jeżeli występuje kaszel, pogarszający się lub utrzymujący dłużej niż dziesięć dni;
  • jeśli pacjent cierpi na inne problemy oddechowe, które nasiliły się w związku z przeziębieniem.

 

Zapobieganie

Najprostszym sposobem zapobiegania przeziębieniu jest częste mycie rąk z użyciem środków dezynfekujących po kontakcie z osobą chorą, a nawet po wydmuchaniu nosa.

Jest to skuteczna metoda zapobiegania rozprzestrzenianiu się choroby, gdyż rinowirusy są w stanie przeżyć około trzech godzin na skórze lub na powierzchni zanieczyszczonych przedmiotów. Ponadto zaleca się:

  • nie dotykać oczu lub nosa, zwłaszcza po zetknięciu z przedmiotami, które wcześniej dotykała osoba przeziębiona;
  • w miarę możliwości nie witać się z osobą przeziębioną;
  • w miarę możliwości unikać zatłoczonych i zamkniętych miejsc: powodują większe prawdopodobieństwo zakażenia;
  • pić dużo płynów.
Powrót do archiwum